Ynglŷn â'r modiwl hwn
Agorodd Modiwl 5 ar 24 Hydref 2023. Bydd y modiwl hwn yn ystyried ac yn gwneud argymhellion ynghylch caffael a dosbarthu offer a chyflenwadau allweddol sy'n gysylltiedig â gofal iechyd ar draws pedair gwlad y Deyrnas Unedig, gan gynnwys PPE, peiriannau anadlu ac ocsigen.
Bydd y modiwl yn asesu cadernid ac effeithiolrwydd prosesau caffael, digonolrwydd yr eitemau a gafwyd (gan gynnwys eu manyleb, ansawdd a chyfaint) ac effeithiolrwydd eu dosbarthu i'r defnyddiwr terfynol. Bydd hefyd yn ystyried caffael profion llif ochrol a phrofion PCR ledled y DU.
Heddiw, rwy'n cyhoeddi fy mhumed adroddiad, sy'n archwilio sut ymatebodd y DU i bandemig Covid-19 wrth gaffael a dosbarthu PPE, awyryddion ac offer profi. Mae'n nodi hanner ffordd yng nghyhoeddi adroddiadau'r Ymchwiliad – proses rwy'n bwriadu ei chwblhau erbyn yr adeg hon y flwyddyn nesaf.
Pan darodd pandemig Covid-19, dechreuodd y byd ras anobeithiol i sicrhau offer a chyflenwadau gofal iechyd hanfodol. Os na fyddai llywodraethau’n llwyddo i gaffael yr offer a’r cyflenwadau angenrheidiol, ni ellid amddiffyn gweithwyr allweddol, gan gynnwys gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol, yn iawn; rhoddwyd eu bywydau a bywydau’r rhai yr oeddent yn gofalu amdanynt mewn perygl.
Roedd llywodraethau, gan gynnwys llywodraethau'r Deyrnas Unedig, mewn cystadleuaeth ffyrnig yn ystod yr argyfwng. Cododd y galw rhyngwladol yn sydyn, cododd prisiau'n afreolus a phan aeth cadwyni cyflenwi byd-eang i lawr o dan bwysau enfawr. Ar yr un pryd, nid oedd y stoc argyfwng o PPE ac offer arall a oedd ar gael i'r DU yn ddigonol i ddiwallu'r cynnydd enfawr yn y galw.
Dylai llywodraeth y DU a'r gweinyddiaethau datganoledig sicrhau, o fewn 12 mis i gyhoeddi'r Adroddiad hwn, fod cronfeydd y pandemig:
- cadw stoc sy'n fwy cydnaws ag ystod a difrifoldeb risgiau pandemig a nodwyd yn yr Asesiad Risg Diogelwch Cenedlaethol;
- cynnal cyflenwad o leiaf dri mis o PPE ar gyfer y system iechyd a gofal cymdeithasol gyfan yn y DU;
- cadw goddefgarwch bron yn sero ar gyfer stoc sydd wedi dod i ben;
- adlewyrchu cyfansoddiad gweithlu iechyd a gofal cymdeithasol y DU yn well, yn unol â phrofion ffitrwydd a gofynion meintiau eraill;
- cynnal system syml a llyfn o reoli a goruchwylio; a
- yn cael eu storio mewn ystod eang o leoliadau hygyrch.
Er mwyn dangos cydymffurfiaeth barhaus â'r uchod, dylid cyflwyno adroddiadau arolygu i weinidogion iechyd a gofal cymdeithasol o leiaf unwaith y flwyddyn. Dylid datrys unrhyw faterion a nodwyd o fewn tri mis.
Dylid cyhoeddi'r adroddiadau arolygu gyda'r adroddiadau parodrwydd a chydnerthedd (Modiwl 1, Argymhelliad 8).
Dylai llywodraeth y DU a'r gweinyddiaethau datganoledig werthuso parodrwydd y strwythurau, y systemau a'r prosesau ar gyfer caffael a dosbarthu offer gofal iechyd mewn argyfwng fel rhan o ymarferion ymateb i bandemig ledled y DU.
Dylai llywodraeth y DU, Llywodraeth yr Alban, Llywodraeth Cymru a Gweithrediaeth Gogledd Iwerddon, o fewn 12 mis i gyhoeddi'r Adroddiad hwn, fod â systemau parod ar gyfer caffael a dosbarthu offer gofal iechyd mewn argyfwng.
Rhaid i'r systemau newydd hyn:
- integreiddio caffael a dosbarthu;
- gallu ehangu gweithrediadau effeithlon yn gyflym, gan gynnwys drwy dimau caffael brys integredig ac awtomeiddio'r broses o ddosbarthu a phrosesu cynigion cyflenwi; a
- gallu defnyddio ymchwil marchnad, modelu a meincnodi prisiau i sicrhau gwerth am arian.
Dylai llywodraeth y DU a'r gweinyddiaethau datganoledig gyhoeddi rheoliadau symlach ar gyfer offer gofal iechyd brys sy'n cyd-fynd â'r ystod a difrifoldeb o risgiau pandemig a nodwyd yn yr Asesiad Risg Diogelwch Cenedlaethol ac yn eu cwmpasu.
Dylai'r rheoliadau symlach:
- sefydlu'r manylebau technegol gofynnol ar gyfer offer gofal iechyd yn benodol i'w defnyddio mewn pandemig, gan gynnwys safonau rhyngwladol sy'n cael eu cydnabod yn y DU;
- nodi'n glir y rheoleiddiwr sy'n gyfrifol am gydlynu rheoleiddio, arolygu a gorfodi ar gyfer pob math o offer; a
- fod yng nghwmni canllaw prynwr sy'n hawdd ei ddeall gan swyddogion caffael, cyflenwyr a defnyddwyr terfynol yn y sectorau iechyd a gofal cymdeithasol.
Dylid cadw golwg ar y rheoliadau ar offer gofal iechyd brys a chanllaw'r prynwr a'u diweddaru yn unol â newidiadau perthnasol i'r Asesiad Risg Diogelwch Cenedlaethol.
Dylai rheoleiddwyr y DU, gan gynnwys yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch, Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch Gogledd Iwerddon, y Swyddfa Diogelwch a Safonau Cynnyrch ac Asiantaeth Rheoleiddio Meddyginiaethau a Chynhyrchion Gofal Iechyd, sefydlu cynllun traws-reoleiddwyr offer gofal iechyd brys ar gyfer pandemigau yn y dyfodol.
Rhaid i'r cynllun gynnwys trefniadau ar gyfer:
- cydlynu canllawiau ysgrifenedig gan reoleiddwyr i sicrhau eu bod yn glir, yn gryno ac yn cael eu diweddaru pan fo angen; a
- cynyddu capasiti'r ganolfan brofi a defnyddio cyfundrefnau arolygu addas i leihau faint o offer nad yw'n cydymffurfio sy'n dod i mewn i'r system ac i wella gorfodi.
Dylai llywodraeth y DU a'r gweinyddiaethau datganoledig gomisiynu grŵp o arbenigwyr ar y cyd i ddatblygu glasbrintiau ar gyfer technoleg feddygol gofal critigol y gellir ei graddio'n gyflym, wedi'i halinio ag ystod a difrifoldeb risgiau pandemig a nodwyd yn yr Asesiad Risg Diogelwch Cenedlaethol, o fewn 12 mis i gyhoeddi'r Adroddiad hwn.
Dylid cyhoeddi'r glasbrintiau yn unol â rheoliadau offer gofal iechyd brys a chanllaw'r prynwr (gweler Argymhelliad 4 o'r Adroddiad hwn) a'u hadolygu'n rheolaidd i sicrhau eu bod yn adlewyrchu datblygiadau technolegol.
Dylai'r strategaeth argyfwng sifil system gyfan ar gyfer y DU, y mae'r Ymchwiliad wedi'i hargymell y dylai llywodraeth y DU a'r gweinyddiaethau datganoledig ei datblygu (gweler Adroddiad Modiwl 1 yr Ymchwiliad, Argymhelliad 4), gynnwys amcanion penodol ar gyfer masnach ryngwladol a diwydiant domestig yn ystod pandemig.
Rhaid i'r rhain gynnwys:
- sefydlu cynghreiriau masnachu cyn y pandemig nesaf, i arallgyfeirio ffynonellau tramor o ddeunyddiau crai ac offer gofal iechyd;
- trefniadau cytundebol gyda chyflenwyr domestig a rhyngwladol o ddeunyddiau crai a gweithgynhyrchwyr offer gofal iechyd sy'n dod i rym pan ddatganir pandemig;
- cynllun cadarn i alluogi gweithgynhyrchwyr domestig i ail-gyfarparu ac ailbwrpasu cyfleusterau ar gyfer cynhyrchu offer gofal iechyd yn gyflym; a
- cefnogi buddsoddiad ar gyfer ymchwil a datblygu mewn gweithgynhyrchu uwch offer gofal iechyd yn y DU.
Dylai llywodraeth y DU a'r gweinyddiaethau datganoledig sefydlu cronfa o swyddogion sydd wedi'u hyfforddi i gaffael a dosbarthu offer gofal iechyd mewn argyfwng.
Dylai cwblhau'r hyfforddiant fod yn orfodol i o leiaf 20% o weithlu cyrff caffael offer gofal iechyd canolog pob gwlad a'i gadw'n gyfredol trwy gyrsiau gloywi blynyddol.
Dylai llywodraeth y DU a'r gweinyddiaethau datganoledig gydweithio i sefydlu cytundeb fframwaith masnachol ledled y DU o arbenigwyr allanol wedi'u cymeradwyo ymlaen llaw ym maes caffael a dosbarthu offer gofal iechyd mewn argyfwng.
Dylid adnewyddu'r fframwaith bob tair blynedd.
Dylai llywodraeth y DU, Llywodraeth yr Alban, Llywodraeth Cymru a Gweithrediaeth Gogledd Iwerddon wella tryloywder, llywodraethu ac atebolrwydd ar gyfer caffael mewn argyfwng.
Fel isafswm, dylai'r gwelliannau hyn gynnwys y canlynol:
Gwella tryloywder
- Rhaid i unrhyw blatfform digidol canolog a ddefnyddir ar gyfer caffael ganiatáu ar gyfer casglu gwybodaeth am gontractau yn awtomataidd a rhaid iddo leihau'r baich gweinyddol sy'n gysylltiedig â chyhoeddi gwybodaeth am gontractau.
- Dylai fod yn ofynnol i awdurdodau contractio ledled y DU gyhoeddi hysbysiadau dyfarnu contractau (yn yr Alban) a hysbysiadau manylion contractau yn ogystal â hysbysiadau dyfarnu contractau (yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon) waeth ym mha wlad y mae'r cyflenwr wedi'i leoli.
Llywodraethu: Tegwch mewn caffael brys
- Ni ddylai fod lôn flaenoriaeth uchel.
- Dylid asesu pob cynnig i gyflenwi offer gofal iechyd yn ystod pandemig yn unol â chymhwyso meini prawf gwrthrychol.
Atebolrwydd: Proses gymeradwyo ar gyfer gwariant brys ar offer gofal iechyd
- Cyn pandemig, dylai pob adran iechyd a gofal cymdeithasol ym mhob llywodraeth gytuno, gyda'u trysorlysau neu adrannau cyllid priodol, ar broses i graffu ar wariant brys ar offer gofal iechyd a'i gymeradwyo er mwyn sicrhau bod cydbwysedd rhwng atebolrwydd a phenderfyniadau gwariant amserol.
O fewn tair blynedd i gyhoeddi'r Adroddiad hwn, dylai'r systemau ar gyfer caffael a dosbarthu offer gofal iechyd gael eu digideiddio a bod yn rhyngweithredol ar draws llywodraeth y DU a'r gweinyddiaethau datganoledig.
Fel isafswm, dylai'r systemau hyn allu defnyddio technoleg i gasglu, rhannu a dadansoddi data ledled y DU mewn amser real ar:
- stociau pandemig, rhestrau stoc y sector iechyd a gofal cymdeithasol a chyfraddau defnydd;
- cynigion cyflenwi, gan alluogi cymharu, dosbarthu a phrosesu awtomataidd;
- offer gofal iechyd nad yw'n cydymffurfio yn dod i mewn i'r farchnad;
- cadwyni cyflenwi, gan gynnwys amseroedd dosbarthu rhyngwladol a data logisteg a dosbarthu domestig;
- capasiti'r gweithlu caffael a dosbarthu; a
- gwariant – nodi, casglu a choladu data contract allweddol yn awtomatig i’w gyhoeddi.
Nid yw'r Ymchwiliad wedi derbyn unrhyw ymatebion i adroddiad Modiwl 5 ar gaffael eto.