Przewodnicząca brytyjskiego dochodzenia w sprawie COVID-19, baronessa Heather Hallett, opublikowała dziś swój drugi raport, w którym stwierdza, że reakcja czterech rządów Zjednoczonego Królestwa na pandemię była często „zbyt słaba i zbyt późna”.
Raport „Podstawowe procesy decyzyjne i zarządzanie polityczne w Wielkiej Brytanii” (moduł 2) stwierdza również, że chociaż liczne lockdowny w latach 2020 i 2021 niewątpliwie uratowały ludzkie życie, stały się one nieuniknione dopiero z powodu działań i zaniechań wszystkich rządów. Administracje zdecentralizowane były zbyt zależne od rządu Wielkiej Brytanii w kwestii kierowania reakcją.
Baronessa Hallett apeluje o szybkie i gruntowne wdrożenie 19 kluczowych zaleceń. Zalecenia te muszą zostać uwzględnione podczas opracowywania wszystkich przyszłych strategii gotowości na pandemię.
Obejmują one potrzebę pilnej reformy i wyjaśnienia struktur podejmowania decyzji w sytuacjach nadzwyczajnych w każdym z czterech rządów.
Inne kluczowe zalecenia obejmują zapewnienie jasnego informowania opinii publicznej o decyzjach i ich konsekwencjach – przepisy i wytyczne muszą być łatwe do zrozumienia. Parlament powinien sprawować większą kontrolę nad korzystaniem z uprawnień w sytuacjach nadzwyczajnych, a w sytuacjach nadzwyczajnych lepiej uwzględniać wpływ, jaki decyzje mogą mieć na osoby najbardziej narażone.
Dzisiaj opublikowałem mój drugi raport. Jest on kontynuacją dochodzenia w sprawie reakcji czterech rządów Wielkiej Brytanii na pandemię COVID-19.
Na początku 2020 roku COVID-19 był nowym, śmiertelnym wirusem, który szybko rozprzestrzeniał się po całym kraju. Wszystkie cztery rządy nie doceniły skali zagrożenia ani pilności reakcji, jakiej wymagał.
Kiedy politycy i administratorzy w rządzie Wielkiej Brytanii oraz w administracjach zdecentralizowanych uświadomili sobie skalę zagrożenia, stanęli przed niełatwym wyborem, jak zareagować. Niezależnie od podjętej decyzji, często nie było ona prawidłowa ani nie przynosiła dobrych rezultatów. Musieli również podejmować decyzje w warunkach skrajnej presji. Niemniej jednak, moje wnioski dotyczące reakcji mogę podsumować jako „za mało, za późno”.
W związku z tym Komisja Śledcza zidentyfikowała szereg kluczowych wniosków, które mogą posłużyć do opracowania strategii reagowania na przyszłą pandemię. W sumie przedstawiam 19 kluczowych rekomendacji, które moim zdaniem zapewnią lepszą ochronę Wielkiej Brytanii w przypadku ewentualnej przyszłej pandemii i usprawnią proces podejmowania decyzji w sytuacjach kryzysowych.
A ośmiostronicowe krótkie podsumowanie Pełna treść raportu jest dostępna na stronie internetowej komisji śledczej w wielu językach i formatach.
Moduł 2 brytyjskiego dochodzenia w sprawie COVID-19, drugi z 10 dochodzeń, koncentruje się na rządach i procesie podejmowania decyzji politycznych w Wielkiej Brytanii podczas pandemii COVID-19. Dochodzenie obejmuje działania i funkcjonowanie rządu Wielkiej Brytanii w Westminsterze, a także zdecentralizowanych administracji w Szkocji, Walii i Irlandii Północnej, będących przedmiotem modułów 2A, 2B i 2C.
Łącznie 166 świadków złożyło ustne zeznania. Dziewięciotygodniowe przesłuchania publiczne z udziałem 80 świadków odbyły się w Londynie jesienią i zimą 2023 roku. Kolejnych 90 świadków złożyło zeznania podczas przesłuchań publicznych w Edynburgu, Cardiff i Belfaście w pierwszej połowie 2024 roku. Komisja śledcza wysłuchała obecnych i byłych polityków wysokiego szczebla – w tym byłego premiera i byłego premiera – czołowych naukowców, kluczowych pracowników służby zdrowia, urzędników służby cywilnej, ekspertów i innych osób.
W wyniku przesłuchań wyciągnięto wnioski i starannie opracowano zalecenia dotyczące zmian – wszystkie zostały opublikowane w dzisiejszym sprawozdaniu, które zostanie przedłożone Parlamentowi.
Raport z modułu 2: Kluczowe ustalenia
- Żaden z czterech rządów nie docenił skali zagrożenia ani pilności reakcji, jakiej wymagało ono na początku 2020 r.
- Sytuację tę pogłębiły wprowadzające w błąd zapewnienia Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej oraz powszechne przekonanie, że Wielka Brytania jest dobrze przygotowana na pandemię.
- Kiedy po raz pierwszy rozważono możliwość wprowadzenia obowiązkowego lockdownu, było już za późno i lockdown stał się nieunikniony. Lockdowny w latach 2020 i 2021 niewątpliwie uratowały ludzkie życia, ale stały się nieuniknione dopiero z powodu działań i zaniechań czterech rządów.
- Rząd Wielkiej Brytanii wprowadził 16 marca 2020 r. obostrzenia, w tym samoizolację, kwarantannę domową i dystans społeczny. Gdyby obostrzenia wprowadzono wcześniej, obowiązkowa kwarantanna od 23 marca mogłaby trwać krócej lub w ogóle nie być konieczna.
- Ten brak pośpiechu i ogromny wzrost liczby zakażeń sprawiły, że obowiązkowy lockdown był nieunikniony. Powinien zostać wprowadzony tydzień wcześniej.
- Modele pokazują, że gdyby obowiązkowy lockdown wprowadzono 16 marca 2020 r. lub tuż po tej dacie, w samej Anglii liczba zgonów w pierwszej fali do 1 lipca 2020 r. byłaby o około 23 000 niższa.
- Wprowadzając pierwszy lockdown, żaden z czterech rządów nie miał strategii dotyczącej tego, kiedy i jak go znieść. Żaden z czterech rządów nie poświęcił wystarczającej uwagi możliwości drugiej fali, co oznaczało, że istniało bardzo mało planów awaryjnych.
- Żaden z rządów w Wielkiej Brytanii nie przygotował się odpowiednio na wyzwania i ryzyko związane z ogólnokrajowym lockdownem. Nie przeanalizowano wystarczająco poważnie jego szerszego wpływu na społeczeństwo, rynek pracy i gospodarkę, w szczególności wpływu na osoby wrażliwe i pokrzywdzone oraz wpływu zamknięcia szkół na edukację dzieci oraz ich zdrowie fizyczne i psychiczne.
- Komisja śledcza odrzuca zarzuty, że cztery rządy popełniły błąd, wprowadzając obowiązkową kwarantannę 23 marca 2020 r. Wszystkie cztery rządy otrzymały jasne i przekonujące zalecenia, aby to zrobić. Bez nich wzrost transmisji wirusa doprowadziłby do niedopuszczalnej liczby ofiar śmiertelnych. Jednak brak szybkiego i skutecznego działania doprowadził je do tej sytuacji.
- Wszyscy muszą teraz wyciągnąć wnioski z pandemii COVID-19, jeśli chcą uniknąć lockdownów podczas przyszłych pandemii.
Baronessa Hallett dostrzega presję wywieraną na polityków i inne osoby podczas pandemii, by podejmowały trudne decyzje dotyczące sposobu wykorzystania zasobów. Przewodnicząca komisji śledczej podkreśla jednak również, że gdyby Wielka Brytania była lepiej przygotowana – zgodnie z Moduł 1 raport opublikowano w lipcu 2024 r. – naród mógł uniknąć części poważnych i długotrwałych kosztów finansowych, gospodarczych i ludzkich pandemii Covid-19.
Przewodniczący uważa, że wszystkie zalecenia zawarte w raporcie z Modułu 2 powinny zostać wdrożone terminowo. Komisja Śledcza i Przewodniczący będą monitorować wdrażanie zaleceń.
Kolejny raport komisji śledczej – poświęcony wpływowi pandemii COVID-19 na systemy opieki zdrowotnej w czterech krajach Wielkiej Brytanii (moduł 3) – zostanie opublikowany w przyszłym roku. Sześć kolejnych raportów, obejmujących moduły od 6 do 10, zostanie opublikowanych w krótkich odstępach czasu, a raport końcowy ma zostać opublikowany najpóźniej latem 2027 roku.
Kolejne publiczne przesłuchania rozpoczną się w przyszłym tygodniu, w poniedziałek 24 listopada, i będą obejmowały cztery tygodnie ustnych zeznań dotyczących dochodzenia w ramach Modułu 9 „Reakcja gospodarcza”. Dochodzenie zakończy wszystkie publiczne przesłuchania do marca 2026 r. po trzytygodniowym wysłuchaniu dowodów w ramach „Wpływu na społeczeństwo” (Moduł 10).
Przeczytaj Pełny raport, W skrócie I inne dostępne formaty na naszej stronie internetowej.